Als je ooit de scherpe, uitstralende pijn van een niersteen hebt gevoeld, weet je dat je dat niet nog eens wilt meemaken. Nierstenen worden vaak beschreven als een van de pijnlijkste medische aandoeningen en treffen ongeveer 1 op de 10 mensen.
Het goede nieuws? Wat je eet, is een van de krachtigste manieren om nierstenen te helpen voorkomen. Erfelijkheid en voldoende drinken spelen ook een rol, maar hoe nierstenen precies ontstaan hangt vaak samen met alledaagse voedingsmiddelen die ongemerkt een groot deel van je voeding kunnen uitmaken. Voedingsmiddelen die het vaakst nierstenen veroorzaken, bevatten veel oxalaat (spinazie, noten, bieten), natrium, dierlijke eiwitten of toegevoegde suikers. Ze verhogen de hoeveelheid stoffen die in de urine kristallen vormen.
We bekijken welke voedingsmiddelen je beter in de gaten kunt houden en hoe je evenwichtig kunt eten om je nieren gezond te houden.
1. Voedingsmiddelen met veel oxalaat: de bekende boosdoeners
De meest voorkomende niersteen is de calciumoxalaatsteen. Die ontstaat wanneer calcium in de urine zich bindt aan oxalaat, een natuurlijke stof die in veel gezonde planten voorkomt.
Je hoeft groenten zeker niet helemaal te schrappen. Maar als je gevoelig bent voor nierstenen, is het verstandig om op deze voedingsmiddelen met veel oxalaat te letten:
Spinazie: Een van de voedingsmiddelen met de hoogste concentratie oxalaat.
Rabarber: Bevat bijzonder veel oxalaat. Als je gevoelig bent voor nierstenen, kun je rabarber vaak beter vermijden.
Bieten: Zowel de knollen als het blad bevatten veel oxalaat.
Noten: Vooral amandelen en cashewnoten.
Zoete aardappelen: Rijk aan kalium en oxaalzuur, vooral in de schil.
Chocolade: Helaas bevatten pure chocolade en cacaopoeder veel oxalaten.
Tip: Je hoeft deze voedingsmiddelen niet altijd helemaal te "schrappen". Eet je iets met veel oxalaat, combineer het dan met calciumrijke voeding, zoals yoghurt of kaas. Het calcium en oxalaat binden zich al in je maag, voordat ze je nieren bereiken. Je kunt ook via deze link onze gratis lijst met oxalaatarme voedingsmiddelen bekijken.
2. Natriumrijke voedingsmiddelen: meer calcium in de urine
Bij het voorkomen van nierstenen is zout vaak de verborgen boosdoener. Als je veel natrium binnenkrijgt, scheiden je nieren meer calcium uit via je urine. Hoe meer calcium er in je urine zit, hoe groter de kans dat het zich met oxalaat verbindt en een niersteen vormt.
Let op deze natriumrijke voedingsmiddelen om je risico te verlagen:
Bewerkt vlees: Vleeswaren zoals kalkoenbeleg en ham, worst en bacon.
Soep en groenten uit blik: Kies waar mogelijk varianten met "minder zout".
Fastfood en diepvriesmaaltijden: Hieraan wordt vaak veel zout toegevoegd om ze langer houdbaar te maken.
Smaakmakers: Sojasaus, kant-en-klare saladedressings en sommige pittige sauzen.
De National Kidney Foundation raadt aan om minder dan 2.300 mg natrium per dag binnen te krijgen, ongeveer de hoeveelheid in één theelepel zout.
3. Dierlijke eiwitten en urinezuurstenen
Als je gevoelig bent voor urinezuurstenen, maakt de hoeveelheid vlees op je bord verschil. Een eiwitrijk voedingspatroon, vooral met veel dierlijke eiwitten, kan het urinezuurgehalte in je lichaam verhogen en het citraatgehalte verlagen. Citraat helpt juist de vorming van nierstenen te voorkomen.
Overweeg om minder van het volgende te nemen:
Rood vlees: Rundvlees, lamsvlees en varkensvlees.
Orgaanvlees: Lever en zwezerik (rijk aan purines).
Schaal- en schelpdieren: Mosselen, krab en garnalen.
Gevogelte en eieren: Hoewel ze magerder zijn, kunnen grote hoeveelheden de urine toch zuurder maken.
Probeer eens een vleesloze maandag in te voeren. Kies dan voor plantaardige eiwitbronnen zoals linzen, bonen of tofu, die minder belastend zijn voor de nieren.
4. Suikerrijk eten en drinken
Het gaat niet alleen om wat je eet, maar ook om wat je drinkt. Onderzoeken van Harvard Health laten zien dat met suiker gezoete dranken, vooral dranken met fructoserijke maïsstroop, sterk samenhangen met de vorming van nierstenen.
Frisdrank (cola): Veel donkere frisdranken bevatten fosforzuur, dat kan bijdragen aan de vorming van nierstenen.
Gezoete thee: Bevat vaak zowel suiker als oxalaten.
Vruchtensappen: Sommige zijn prima, maar veel appelsap of grapefruitsap drinken kan het risico verhogen.
5. Vitamine C... maar niet de natuurlijke variant
Goed om te weten: supplementen met een hoge dosis vitamine C kunnen het oxalaatgehalte verhogen. Dat geldt niet voor de natuurlijke vitamine C uit gewone voeding. Als je supplementen moet nemen, let er dan op dat je niet meer dan 1000 mg per dag inneemt om risico’s te vermijden en bespreek dit met je arts.
De gouden regel: drink genoeg, drink genoeg, drink genoeg!
Wat je ook eet, veel water drinken is de doeltreffendste manier om nierstenen te voorkomen. Probeer genoeg te drinken om ongeveer 2,5 liter urine per dag te produceren. Een scheutje vers citroensap in je water kan ook helpen. Het geeft je water een frisse smaak en het citraat in citroenen helpt de vorming van nierstenen tegen te gaan. Wil je je waarden kennen en eenvoudig bijhouden wat er in je urine zit? Ontdek dan nu ons product U-Scan Calci.