Afscheid nemen is moeilijk, en wakker worden ook. Van grot tot luxe penthouse: ontdek de grootste vooruitgangen van de mens op het gebied van wektechnologie.
Wat is de beste manier om op een vooraf ingesteld tijdstip gewekt te worden? Terwijl we geschiedenis blijven schrijven met onze slaapvolgapparaten, gaan we terug in de tijd om de eerdere oplossingen op een rij te zetten.
De zon (al altijd)
Hoewel vroege mensen 's nachts onderdak zochten in donkere grotten (maar niet zonder eerst de dierlijke bewoners te verdrijven), leefden ze volgens de zon — ze werden wakker bij zonsopgang en gingen slapen bij zonsondergang. Bij het ochtendgloren werden ze geleidelijk gewekt door het toenemende lichtniveau. Bij het invallen van de schemering bevorderde de blootstelling aan de duisternis het begin van de slaap. Zonder kunstlicht en vóór het gecontroleerde gebruik van vuur viel er 's nachts toch niet veel te doen!Belangrijkste voordeelOndanks alle beperkingen is dit de meest natuurlijke manier om wakker te worden.Belangrijkste nadeelJe kunt de wektijd niet vooraf instellen.
De blaas (al altijd)
Op een gegeven moment moeten mensen hebben ontdekt dat ze eerder wakker werden als ze voor het slapengaan meer water dan gewoonlijk hadden gedronken (hun volle blaas zette hen aan om op te staan). Maar waarom zouden ze dat willen doen? Er waren immers geen "prikklok"-banen in die tijd.Belangrijkste voordeelHoewel dit een vrij primitieve oplossing is, is het slim. Je wordt zelf de wekker! Hoera voor biohacking.Belangrijkste nadeelHet gebrek aan nauwkeurigheid (je moet alle vloeistoffen die je overdag hebt ingenomen in rekening brengen).
Hanen (sinds 9000 v.Chr.)
Toen mensen samenkwamen in stammen en dorpen, konden ze na zonsondergang naar bed gaan (dankzij kampvuren) en na zonsopgang opstaan (ze leefden niet meer buiten). Voor deze sedentaire mensen dienden hanen als natuurlijke wekkers. Ze zingen namelijk graag vroeg in de ochtend om hun territorium te markeren voordat ze gezien kunnen worden. En hanengekraai is bijzonder luid, met een geluidsniveau tussen de 50 en 60 dB.Belangrijkste voordeelToevallig is de timing van de haan perfect, want de boer moet zijn koeien vroeg op de dag melken.Belangrijkste nadeelKom nou! Wat een schril geluid! Bovendien kun je uitslapen in het weekend vergeten.
Waterklokken (sinds 300 v.Chr.)
Het is in Egypte en in Babylon dat dit soort tijdmeetapparaten voor het eerst werd gebruikt. Waterklokken maken gebruik van de relatief constante doorstroming van vloeistof door een vat om de tijd te meten en aan te geven. Het duurde tot 300 v.Chr. voordat een waterklok werd uitgerust met een soort alarmsysteem, vermoedelijk door de filosoof Plato. Vijftig jaar later creëerde de Hellenistische uitvinder Ctesibius een meer geavanceerde versie die in staat was kiezels op een soort cimbaal te laten vallen, of trompetten te laten blazen, op het gewenste tijdstip.Belangrijkste voordeelHet is waterdicht. Grapje; deze wekoplossing was waarschijnlijk een geweldige doorbraak in die tijd.Belangrijkste nadeelMerk op dat dit het begin markeert van het tijdperk van de "Vervelende Wekgeluiden".
Kaarsen (van 960 n.Chr. tot de 20e eeuw)
Omdat kaarsen min of meer met een constante snelheid branden, werden ze gebruikt om de tijd bij te houden. De vroegste versies van deze kaarsklokken waren de gegradueerde exemplaren die in China werden gebruikt. Een Europese variant van het concept had metalen balletjes of spijkers erin gevangen: terwijl de kaars langzaam opbrandde, liet hij ze los en vielen ze in een metalen blikje, waardoor een geluid werd gemaakt dat je op een vooraf ingesteld tijdstip uit bed moest halen.Belangrijkste voordeelOp dat moment in de geschiedenis was dit de meest nauwkeurige oplossing, als we alleen systemen in overweging nemen die het instellen van de wektijd mogelijk maken.Belangrijkste nadeelWeer een schokkende wekervaring, en bovendien een brandgevaar.
Gewichtsgedreven klokken (rond de 13e eeuw)
Het zijn de Italiaanse steden waar grote mechanische klokken voor het eerst verschenen, gebouwd op torens. Dit type klok maakt gebruik van de aardse zwaartekracht en gebruikt gewichten en koorden om energie op te slaan en vrij te geven (wanneer een gewicht omlaag valt en het koord trekt, drijft het het mechanisme van de klok aan). Rond de 15e eeuw werden sommige van deze mechanische klokken verbeterd door de toevoeging van een instelbaar alarm: een pin in een gat zou een alarm activeren op het tijdstip van jouw keuze.Belangrijkste voordeelMet de toevoeging van een slinger in het midden van de 17e eeuw bereikten gewichtsgedreven klokken een ongekend niveau van nauwkeurigheid (minder dan 10 seconden per dag).Belangrijkste nadeelBij vroege modellen moest je de klok elke 20 minuten opwinden, wat op zijn minst een tijdverspilling is.
Verangedreven klokken (begin 16e eeuw)
Peter Henlein uit Neurenberg, beschouwd als de uitvinder van de eerste horloges, ontwikkelde verangedreven klokken. Door gewichten te vervangen door veren kon hij draagbare klokken maken (#WearableTech). In 1876, meer dan 350 jaar later, patenteerde Seth E. Thomas de eerste door de gebruiker instelbare mechanische opwindwekker.Belangrijkste voordeelHet is de eerste keer dat je een betrouwbare tijdmeetmachine bij je kon dragen (zakzonnewijzers bestonden al, maar zijn niet zo nauwkeurig).Belangrijkste nadeelNiet erg nauwkeurig. Het duurde ongeveer 500 jaar voordat verangedreven klokken isochrone werking bereikten (gelijke tijdsintervallen handhaven).
De kloppers (van de jaren 1760 tot de jaren 1920)
In Engeland en Ierland, in een tijd waarin wekkers en telefoons nog niet gebruikelijk waren, waren de kloppers verantwoordelijk voor het wekken van mensen. Uitgerust met een lange bamboestok of een korte slagstok liepen ze naar je huis en klopten op je slaapkamerraam totdat je verscheen. In ruil daarvoor kregen ze een paar stuivers per week betaald. Mary Smith was er een van, en zij wekte mensen door gedroogde erwten tegen hun slaapkamerramen te schieten met een rubberen buis.Belangrijkste voordeelDe eerste individuele wekdiensten!Belangrijkste nadeelZo'n geklop is stressvol. En er is geen manier om gewekt te worden op het beste moment, vanuit het oogpunt van de slaapcyclus.
Fabrieksfluiten (rond de jaren 1850)
Tijdens de Industriële Revolutie woonden arbeiders vaak in de buurt van de fabriek waar ze werkten — vandaar het idee om hen te voorzien van fluiten die iedereen zouden wekken.Belangrijkste voordeelGeen kosten voor jou en geen onderhoud nodig.Belangrijkste nadeelJe kunt het tijdstip niet instellen. En het is weer een onaangenaam geluid om op wakker te worden.
Wekkers (sinds de jaren 1940)
Uitgevonden door James F. Reynolds, toen de VS de productie van klokken hervatten. Tijdens de Tweede Wereldoorlog moesten Amerikaanse fabrieken de oorlogsinspanning van het land ondersteunen en zich daarom richten op de productie van meer strategische artikelen.Belangrijkste voordeelJe kunt de wektijd instellen en kiezen om gewekt te worden door een radiowekfunctie of door een typisch piep-/zoem-alarm.Belangrijkste nadeelHet geluid van een dubbele-bel-wekker was misschien wel het ergste geluid om op wakker te worden, ooit. Niet echt een grote vooruitgang ten opzichte van hanen.
Jawbone UP (november 2011)
De Jawbone UP polsband activiteitstracker, gelanceerd door Jawbone, was uitgerust met een van de eerste stille wekkers: hij kan zijn drager wakker maken door simpelweg te trillen, zonder vervelende piepjes. De armband volgt polsbewegingen en is ook in staat om een globaal beeld te schetsen van je slaappatronen. Dankzij deze 2 functies is dit het eerste apparaat dat zijn gebruikers in staat stelde om gewekt te worden tijdens een lichte slaapfase.Belangrijkste voordeelMarkeert het einde van het tijdperk van de "Vervelende Wekgeluiden".Belangrijkste nadeelHoewel dit trillende alarmsysteem stil is, ziet het eruit als een ziekenhuisarmband gemaakt door buitenaardse wezens… niet dat dat een slechte zaak is, hoor. Als je een buitenaards wezen datet, is het geweldig. In 2018 bracht Withings een Zwitsers gemaakte activiteits- en slaapvolghorloge uit met een stille wekker in 2014, en nu hebben al onze horloges (Steel en Steel HR) deze functie. Vergelijk onze activiteitstrackers.
Withings Aura (augustus 2014)
Verrijk je slaapervaring met de Aura – een slaapkamersysteem dat de lichaamsgegevens verzameld door de contactloze Slaapsensor (onder het matras geplaatst) combineert met de omgevingsgegevens die zijn vastgelegd door het Nachtkastapparaat om de meest geavanceerde slaaptracking te bieden. Het systeem wordt geleverd met een Slim Wekken-functie om ervoor te zorgen dat je verfrist opstaat vanuit een lichte slaapcyclus. Aura bespaart je ook de stress van schrikken bij een wekker: het nodigt je geleidelijk uit om je ogen te openen met een wetenschappelijk gevalideerd 30 minuten durend Licht & Geluid wekprogramma dat de zachtste weg uit de slaap volgt.Belangrijkste voordeelVoor het eerst kun je er zeker van zijn dat je soepel wakker wordt (zonsopgangprogramma), vol energie omdat Aura je wakker maakt op het beste moment van je slaapcyclus.Belangrijkste nadeelJe hebt stroom nodig, dus mensen die gaan kamperen, hebben de zon… of beren.
Update 2018: Withings Sleep
In 2018 creëerde Withings een geavanceerde slaapsensor en domoticamat.Sleep wekt je niet, maar is ontworpen om je nachten en je dagen te verbeteren met gratis in-app-programma's en een Slaapscore om je te helpen begrijpen wat je meer en minder van nodig hebt. Wil je meer weten over slaap in het algemeen? Bekijk het nieuwste artikel in onze slaaprubiek.