Met stijltangen, haardrogers en krultangen binnen handbereik is het gemakkelijk om een van de basistools in ons haarverzorgingsarsenaal over het hoofd te zien: de haarborstel. De meesten van ons gebruiken er elke dag een, of het nu voor een snelle ontwarring of een zorgvuldige styling is — maar de haarborstel zoals wij die kennen heeft niet altijd bestaan.
De geschiedenis van de haarborstel begint bij de kam.
Kammen, gevonden door archeologen op paleolithische opgravingslocaties over de hele wereld, dateren uit de oorsprong van door mensen gemaakte gereedschappen. Gesneden uit been, hout en schelpen werden ze aanvankelijk gebruikt om haar te verzorgen en vrij te houden van ongedierte, zoals luizen. Naarmate de kam zich ontwikkelde, werd het echter een decoratief haaraccessoire dat werd gebruikt om rijkdom en macht te tonen in landen als China en Egypte. Het was vanuit deze vertoning van rijkdom dat de neef van de kam — de haarborstel — werd geboren.
Van het oude Egypte tot het Bourbon-Frankrijk zijn uitgebreide kapsels met sierlijke hoofdtooien en pruiken door de geschiedenis heen gebruikt om rijkdom en sociale status te tonen. Vanwege hun primaire gebruik als stylingtool (in plaats van een verzorgingstool) waren haarborstels een luxe die uitsluitend was voorbehouden aan degenen met het geld om ze te kopen. Zelfs zo laat als de jaren 1880 was elke borstel uniek en zorgvuldig met de hand gemaakt — een taak die het snijden of smeden van een handvat uit hout of metaal omvatte, evenals het met de hand vastnaaien van elke afzonderlijke haar. Daarom werden borstels meestal alleen bij speciale gelegenheden gekocht en cadeau gegeven, zoals bruiloften of doopplechtigheden, en werden ze voor het leven gekoesterd. Naarmate borstels populairder werden, moesten borstelmakers echter een meer gestandaardiseerd productieproces ontwikkelen om aan de vraag te voldoen.
In 1777 richtte William Kent Kent Brushes op in Hertfordshire, Engeland, een bedrijf dat de eerste bekende haarborstelfabrikant werd. Het bedrijf maakte zijn borstels van hout en haar — meestal van dierenhaar of veren — waarbij elke borstel door wel 12 mensen werd gemaakt. Na 230 jaar draagt Kent Brushes nog steeds de titel van "de oudste haarborstelfabrikant ter wereld."
Na aanzienlijke ontwikkelingen in Engeland werden er overzee in de Verenigde Staten verdere aanpassingen gedaan aan de klassieke haarborstel. Meerdere ondernemers droegen bij aan de ontwikkeling van het haarverzorgingsgereedschap, waaronder Hugh Rock, een ontwerper die zijn sierlijke borstelsets in 1854 patenteerde, en Samuel Fiery, wiens gepatenteerde borstels dateren uit 1870 en niet alleen natuurlijke haren bevatten, maar ook elastische draadhaken.
En er is nog een andere reden waarom borstels met natuurlijke haren en kammen van hoorn in de 18e en 19e eeuw nog belangrijker werden, aldus Susan Holloway Scott, een auteur van historische fictie met meer dan 50 gepubliceerde boeken die ook over geschiedenis blogt op TwoNerdyHistoryGirls.com. Scott zegt: "in plaats van te wassen met shampoo, reinigden vrouwen hun haar met een dagelijks borstелregime". Eerst masseerden ze een op vet gebaseerde, geparfumeerde pomade in hun haar om het te conditioneren, gevolgd door het bestrooien met een eiwitrijk poeder van gemalen botten dat overtollig vet en vuil absorbeerde zoals moderne droogshampoo. Daarna volgde het belangrijkste deel van het proces: stevig borstelen of kammen om het overtollige poeder en vuil te verwijderen, en ook de pomade naar de haarpunten te brengen. Het resultaat voor deze voorlopers van de 'no-poo beweging' was glanzend, geconditioneerd haar dat de uitgebreide kapsels van hun tijd vasthield.
Het duurde meer dan 100 jaar en een industriële revolutie voordat in 1885 de automatische borstelboormaсhine werd uitgevonden, waardoor haarborstels veel sneller konden worden geproduceerd. In datzelfde jaar creëerde Mason Pearson ook "de originele borstel met rubberen kussen," een ontwerp dat in de jaren 1920 werd geperfectioneerd en populair blijft in de meeste moderne haarborstels.
Het was echter pas toen Lyda Newman het toneel van de haarborstel betrad dat borstels zoals wij ze vandaag kennen echt vorm kregen. In 1898 paste Newman, een Afro-Amerikaanse uitvinder, kapper en vrouwenrechtenactiviste, de haarborstel aan en patenteerde deze met duurzame synthetische haren, een ventilatiekamer voor eenvoudiger reiniging en een ruimte om vuil dat uit de hoofdhuid of het haar werd verwijderd op te vangen. Voor mensen die haardrogers gebruiken, zijn varianten van Lyda Newmans geventileerde borstel waarschijnlijk vaste badkamertoolsbenodigdheden. De uitvinding van de ronde stylingborstel wordt echter toegeschreven aan de Franse stylist Patrick Alès, die in 1965 besloot om "los te komen van het stylen van haar met hete rollers" ten gunste van het creëren van een "blow-out" look met een ronde borstel van zijn eigen uitvinding.
Tegenwoordig is er bijna net zo'n grote verscheidenheid aan haarborstels als er haartypen zijn. Sommige borstels, zoals de Kent Brushes, worden nog steeds met de hand gemaakt van zorgvuldig geselecteerd hout en haar, terwijl andere uitsluitend van plastic en rubber worden gemaakt. Sommige borstels zijn voor styling, terwijl andere eenvoudige ontwar- en verzorgingsgereedschappen blijven. Dus de volgende keer dat je je favoriete borstel pakt, neem even een moment om je te verbazen over de tijd en innovatie die is gestoken in het temmen van je lokken!