Gewicht en bloeddruk: Hoe obesitas hypertensie beïnvloedt

Name: Gewicht en bloeddruk: Hoe obesitas hypertensie beïnvloedt
Creator: Withings

Gewicht en bloeddruk: de link en oplossingen begrijpen

Hoge bloeddruk is een bekende cardiovasculaire risicofactor. Het is soms moeilijk te voorkomen vanwege het ontbreken van symptomen, en wordt vaak geassocieerd met overgewicht. Vaak geldt: als het gewicht stijgt, stijgt ook de bloeddruk.

💡 Kort samengevat:

Overgewicht is sterk gekoppeld aan hypertensie via verschillende mechanismen: overactivatie van het sympathische zenuwstelsel, nierkompressie (met name door visceraal vet), verhoogde vasculaire weerstand en verstoringen in de zoutbalans (RAAS).
Hypertensie wordt gedefinieerd bij of boven 130/80 mmHg (met een verhoogde categorie daaronder) en komt veel vaker voor bij volwassenen met overgewicht of obesitas (BMI ≥ 25) dan bij mensen met een gezond gewicht.
Zelfs een bescheiden gewichtsverlies (ongeveer 5-10% van het lichaamsgewicht) leidt tot significante dalingen van de systolische en diastolische bloeddruk, wat het cardiovasculaire risico verbetert; het combineren van gewichtsbeheersing met leefstijlaanpassingen is een belangrijke strategie.

Overgewicht en hypertensie: een gevaarlijk verband

Uw hart is een opmerkelijk orgaan dat elke minuut bijna vijf liter bloed pompt en tot ongeveer 7.500 liter bloed per dag. U weet misschien dat hart- en vaatziekten wereldwijd de belangrijkste doodsoorzaak zijn en naar schatting 17,9 miljoen mensen per jaar doden.

U heeft misschien gehoord dat veranderingen in levensstijl een enorme impact kunnen hebben op uw risico op hart- en vaatziekten. Maar laten we de hartgezondheid en het gewicht nader bekijken, en zien hoe het verliezen van extra kilo's kan helpen de bloeddruk te verlagen.

"De Nurses Health Study vergeleek vrouwen met een BMI van minder dan 22 met vrouwen boven de 29 en vond een 2 tot 6 keer hogere prevalentie van hypertensie bij de obese groep."

Bron: "Weight Loss and Blood Pressure Control" AHA Journals, 2008

Al in 1923, in "The blood pressure of healthy men and women", stelde dr. Brandreth Symonds een verband vast tussen gewicht en hoge bloeddruk.

Vandaag de dag zijn gewicht en bloeddruk een groot volksgezondheidsprobleem, gezien de grote impact die ze kunnen hebben op het cardiovasculaire en renale systeem van mensen met overgewicht.

Lees meer over de pathofysiologische mechanismen die een verhoogde bloeddruk bevorderen bij mensen met overgewicht.

Wat is hoge bloeddruk?

Hoge bloeddruk, of hypertensie, ontstaat wanneer uw bloeddruk — of de kracht van het bloed dat tegen de bloedvaten duwt — te hoog is. Een bloeddruk van 130/80 of hoger wordt als hypertensief beschouwd, en een bloeddruk van 120-129 en meer dan 80 wordt als verhoogd beschouwd, wat betekent dat u risico loopt op het ontwikkelen van hypertensie.

In 2018 hebben het American College of Cardiology en de American Heart Association hun bloeddrukrichtlijnen gewijzigd, waarbij de categorie "prehypertensie" werd afgeschaft en de definitie van hoge bloeddruk werd verlaagd.

Meer informatie over hoge bloeddruk +

Wie wordt als overgewicht of obese beschouwd?

De CDC definieert overgewicht en obesitas bij volwassenen als "een gewicht dat hoger is dan wat als een gezond gewicht voor een bepaalde lengte wordt beschouwd."

Een volwassene van 20 jaar of ouder wordt als overgewicht beschouwd als hij of zij een body mass index (BMI) heeft tussen 25 en 29,9, en als obese als hij of zij een BMI van 30 of hoger heeft. Hoewel BMI misschien niet het volledige beeld geeft als het gaat om gewicht, wordt het veel gebruikt als maatstaf om overgewicht en obesitas te bepalen.

Meer informatie over de body mass index +

Hoe veroorzaakt overgewicht hoge bloeddruk?

Wanneer we het over overgewicht hebben, verwijzen we vaak naar overtollig lichaamsvet. Hoewel niet alle obese personen hoge bloeddruk ontwikkelen, ondersteunen wetenschappelijke bewijzen dat verschillende pathofysiologische mechanismen bijdragen aan obesitas-geïnduceerde hypertensie.

Compressie van de nieren

Te veel visceraal vet — het vet dat rondom de buik wordt opgeslagen — kan leiden tot abnormale compressie van de nieren of zelfs een nierbeschadiging die kan vorderen. "Een abnormale nierfunctie, die geassocieerd wordt met verhoogde tubulaire natriumreabsorptie, speelt een sleutelrol bij het initiëren van obesitas-gerelateerde hypertensie."

Bron: "Obesity, kidney dysfunction and hypertension: mechanistic links" Nature Reviews Nephrology, 2019

Visceraal vetweefsel (VAT)

Deze vetcelweefsels scheiden veel hormonen af. In de nieren kunnen ze het renine-angiotensine-aldosteronsysteem (of RAAS) verstoren, dat verantwoordelijk is voor de natriumbalans (zout). De nieren moeten daardoor een hogere bloeddruk handhaven om de dagelijkse zoutinname uit te scheiden.

De associatie van VAT-ophoping met hoge bloeddruk kan worden beïnvloed door verschillende factoren, waaronder leeftijd, geslacht, mate van obesitas en glucosetolerantiestatus; van elk van deze factoren is aangetoond dat ze gerelateerd zijn aan zowel abdominale obesitas als hypertensie.

Bron: "Visceral fat in hypertension: influence on insulin resistance and beta-cell function" Hypertension, 2004

Verhoogde vasculaire weerstand

Wanneer u overgewicht of obesitas heeft, zorgt het extra vet ook voor een verhoogde vasculaire weerstand, evenals voor extra belasting van het hart om bloed te pompen. Deze extra activiteit legt extra druk op uw hart en veroorzaakt een hogere bloeddruk.

Extra gewicht kan andere risicofactoren verergeren, zoals een hoog cholesterolgehalte en insulineresistentie, die de hartgezondheid beïnvloeden. Insulineresistentie is een bijzonder verraderlijke cyclus — hoe meer vet u heeft, hoe meer insulineresistent u wordt, waardoor u meer insuline aanmaakt, waardoor u meer vet opslaat. Zo zijn bloeddruk en diabetes ook met elkaar verbonden.

Medisch onderzoek naar vele andere mogelijke relaties tussen overtollig lichaamsvet en hoge bloeddruk is gaande.

Sympathische hyperactiviteit

Het sympathisch zenuwstelsel (of SNS) is een netwerk van zenuwen waarmee onze hersenen de bloeddruk kunnen regelen door de diameter van perifere slagaders via elektrische impulsen aan te passen. Bij obese personen hebben vetcellen en insulineresistentie de neiging om deze sympathische respons te stimuleren.

Activering van het sympathisch zenuwstelsel wordt beschouwd als een belangrijke functie bij de pathogenese van obesitas-gerelateerde hypertensie.

Bron: "Mechanisms of obesity-induced hypertension" Hypertension Research, 2010

Wat zijn de risico's van verhoogde bloeddruk door overgewicht?

De CDC heeft ook gezegd dat obesitas het risico op hartziekten en beroertes verhoogt — de belangrijkste doodsoorzaken in de VS — en wordt vaak de "stille moordenaar" genoemd omdat het geen symptomen kan hebben. Hoe langer u obese bent, hoe erger de gevolgen kunnen zijn en hoe meer complicaties zich kunnen ontwikkelen.

Hartfalen

Deze ernstige complicatie verwijst naar het onvermogen van het hart om voldoende bloed te pompen om de organen van het lichaam adequaat van zuurstof te voorzien. Hoe nauwer de bloedvaten, hoe groter de werklast en hoe groter het risico op hartfalen.

Boezemfibrilleren

Hoge bloeddruk kan leiden tot een vergroting van de linkerboezem van het hart, die vervolgens abnormaal samentrekt. De resulterende pulsstoornis wordt een aritmie genoemd. Ook activiteit van het renine-angiotensine-aldosteronsysteem (RAAS), zoals gezien bij mensen met obesitas-geïnduceerde hypertensie, kan leiden tot boezemfibrilleren. Lees meer over boezemfibrilleren +

Coronaire hartziekten

Als hoge bloeddruk niet wordt behandeld, kan de opgebouwde druk op de wanden van de slagaders deze kwetsbaarder maken. Dit wordt arteriosclerose genoemd, waarbij de slagaders vernauwen en de ophoping van plaque bevorderen. Coronaire hartziekten ontstaan wanneer de slagaders die het hart van bloed voorzien, geblokkeerd zijn.

Hartklepziekte

Een studie uit 2019, gepubliceerd in het European Heart Journal, toonde aan dat naarmate BMI en vetmassa toenemen, ook het risico op aortastenose toeneemt, een aandoening waarbij de klep die de bloedstroom naar de aorta regelt, niet volledig opent.

Behandelingsresistentie

Een gezamenlijke verklaring van de European Association for the Study of Obesity en de European Society of Hypertension geeft aan dat obese patiënten gevoelig zijn voor arteriële hypertensie, meer medicatie nodig hebben en een verhoogd risico hebben op behandelingsresistentie.

Ischemische beroerte

Hoge bloeddruk is een van de belangrijkste oorzaken van beroertes, vooral als deze geassocieerd wordt met obesitas. Overtollig vetweefsel veroorzaakt namelijk reacties en ontstekingen die de hechting van deeltjes versterken die stolselvorming in de (reeds verzwakte) hersenslagaders veroorzaken. Als de hersenen niet meer voldoende worden voorzien van zuurstofrijk bloed, beginnen de hersencellen af te sterven.

Nierfalen

Volgens de American Heart Association "worden de nefronen in de nieren voorzien van een dicht netwerk van bloedvaten, en stromen er grote hoeveelheden bloed doorheen. Na verloop van tijd kan ongecontroleerde hoge bloeddruk de slagaders rondom de nieren vernauwen, verzwakken of verharden." Obesitas is ook een bekende risicofactor voor chronische nierziekten (CKD).

Hoe beïnvloedt gewichtsverlies de bloeddruk?

Experts zijn duidelijk: gewichtsvermindering kan cruciaal zijn voor het verlagen van hypertensie.

In een artikel van Circulation stelden onderzoekers: "Hoewel niet precies bekend is in welke mate gewichtsvermindering alleen effectief kan zijn bij het beheersen of voorkomen van lichtere vormen van hypertensie, zou de aanpak van obesitas een intrinsiek onderdeel moeten zijn van elk therapeutisch of preventief antihypertensief regime."

Een andere publicatie in het Journal of Family Practice vermeldde dat gewichtsverlies van 4 kg via een verandering in voeding de systolische bloeddruk met 4,5 mm Hg en de diastolische bloeddruk met 3,2 mm Hg verlaagde. Daarnaast merkten de auteurs op dat gewichtsverlies van 1 tot 1,2 kg kleine verlagingen van de systolische of diastolische bloeddruk kan veroorzaken.

Welk gewichtsdoel moet u nastreven om de bloeddruk te verlagen?

Als u bezorgd bent over uw gewicht, raadpleeg dan uw arts om een gewichtsdoel te bepalen dat bij u past.

Veel experts raden aan om SMART-doelen te stellen — specifieke, meetbare, haalbare, relevante en tijdgebonden doelen — om op de lange termijn gewicht te verliezen. U kunt ook denken in termen van procesdoelen — bijvoorbeeld 10.000 stappen per dag lopen, in plaats van een bepaald aantal kilo's verliezen. Overweeg daarnaast uw lichaamssamenstelling — uw percentages vet, water en botmassa.

Zelfs kleine gewichtsverminderingen kunnen een groot verschil maken

In een studie die Withings uitvoerde met het Georges Pompidou-ziekenhuis in Parijs, ontdekten onderzoekers dat een daling van de BMI van 1,0 kg/m2 over een maand geassocieerd was met een daling van de bloeddruk van 1,79 mmHg bij mannen en 1,81 mmHg bij vrouwen.

Een andere studie gepubliceerd in Obesity Research in 2012 beveelt een geleidelijk en bescheiden gewichtsverlies aan, gedefinieerd als 5% tot 10% van uw uitgangsgewicht.

Volgens de onderzoekers kan dit niveau van gewichtsverlies "de bloeddruk normaliseren, zelfs zonder het ideale gewicht te bereiken", en het is aangetoond dat het antihypertensieve medicatie kan verlagen of zelfs stopzetten. De onderzoekers stellen dat de lagere bloeddruk waarschijnlijk het gevolg is van een toename van de insulinegevoeligheid en een afname van de activiteit van het sympathisch zenuwstelsel.

Blood Pressure UK zegt ook dat "u niet uw ideale BMI hoeft te bereiken om resultaten te zien."

Kan gewichtsverlies de bloeddruk verlagen zonder medicatie?

Veranderingen in voeding en beweging kunnen een groot verschil maken als u probeert uw bloeddruk te beheersen. Het National Heart, Lung, and Blood Institute heeft richtlijnen uitgevaardigd met aanpassingen in levensstijl om hypertensie te helpen voorkomen en behandelen. Daartoe behoren: afvallen (voor elke 9 kg die u verliest, kunt u de systolische druk met 5 tot 20 punten verlagen) en het eten van een vetarm dieet dat rijk is aan fruit en groenten.

En in een artikel gepubliceerd in het Journal of Family Practice voerden onderzoekers een meta-analyse uit van 8 gerandomiseerde gecontroleerde onderzoeken met in totaal 2000 patiënten. Ze ontdekten dat gewichtsverlies bereikt via voedingsveranderingen de bloeddruk verlaagde bij hypertensiepatiënten.

Wat is de relatie tussen gewicht en bloeddruk tijdens de zwangerschap?

Allereerst is het belangrijk te weten dat gewichtstoename essentieel is tijdens de zwangerschap, en als u bezorgd bent over uw gewicht, kunt u het best uw arts raadplegen.

Hoge bloeddruk tijdens de zwangerschap kan gevaarlijk zijn. Het kan leiden tot verminderde doorbloeding van de placenta, placentaloslating (waarbij de placenta zich voor de bevalling losmaakt van de binnenste wand van de baarmoeder), vroeggeboorte en hart- en vaatziekten, naast andere risico's.

Er zijn verschillende soorten hoge bloeddruk die tijdens de zwangerschap kunnen optreden, waaronder zwangerschapshypertensie, chronische hypertensie en pre-eclampsie, een gevaarlijke aandoening die geassocieerd wordt met 10-15% van de maternale sterfgevallen.

Overgewicht tijdens de zwangerschap kan een rol spelen bij de ontwikkeling van hoge bloeddruk. Een studie uit 2019, gepubliceerd in Revista de Saúde Pública, toonde aan dat zwangere vrouwen met overmatige gewichtstoename een hogere gemiddelde systolische bloeddruk hadden aan het begin van het derde trimester, vergeleken met vrouwen met een adequate of onvoldoende gewichtstoename.

Als u overgewicht of obesitas heeft en een hoge bloeddruk tijdens de zwangerschap, wat kunt u dan doen? Een studie uit 2019 in Hypertension and Metabolic Syndrome suggereert om zwanger te worden met een lagere BMI, gewichtstoename te vermijden en een lage dosis aspirine te nemen.

De onderzoekers suggereren dat thuismonitoring van de bloeddruk ook nuttig kan zijn.

Conclusie

Als u bezorgd bent over bloeddruk en obesitas, weet dan dat er manieren zijn om de bloeddruk te beheersen en zelfs te verlagen met aanpassingen in levensstijl. Overweeg uw bloeddruk te verlagen door realistische gewichtsdoelen na te streven en uw activiteitsniveau te verhogen om een gezond gewicht te bereiken. Zelfs een matige toename van het wandelen kan helpen. Geef niet op en blijf in beweging!

Linkedin · Doctolib